:"Niet meer wegkijken"

'Herdenken is opnieuw nadenken'. Onder die noemer herdacht Breda gisteren de Kristallnacht. Met hedendaagse gevaren die op loer liggen.
FREEK DE SWART
In de Sint-Antoniuskathedraal is gisteren stilgestaan bij de Kristallnacht die 80 jaar geleden plaatsvond. Die nacht was het startpunt voor openlijke geweldplegingen tegen de joden in nazi-Duitsland.

Het onderwerp dit jaar was 'Herdenken is opnieuw nadenken'. Meerdere sprekers maakten dan ook van het thema gebruik om een link te leggen tussen historische, maar ook hedendaagse onderdrukking in Nederland en de wereld.

Wat valt er 80 jaar na dato te herdenken aan de Kristallnacht? Volgens Hoogleraar Job Cohen nog best veel. Vlak voordat hij het preekgestoelte van de Sint-Antoniuskathedraal beklimt, schetst de oud-burgemeester van Amsterdam een somber toekomstbeeld van Nederland. Volgens Cohen beseffen te weinig mensen hoe bijzonder en waardevol de langdurige vrede is die Europa momenteel kent. ,,We moeten ons realiseren hoe sluipenderwijs dat gaat: uitsluiten, maar ik heb niet het gevoel dat het de goede kant opgaat.''

Volgens Cohen zorgen onder andere sociale media ervoor dat mensen zich steeds meer terugtrekken binnen de eigen nieuwsbubbel. Zelf probeert hij hiervoor te waken door wel open te staan voor meningen die niet de zijne zijn. ,,Ik heb wel mijn favoriete tegenstanders die ik volg, ja.''

Tijdens zijn toespraak een paar minuten later maakt Cohen onder andere een vuist tegen het gedachtegoed van Thierry Baudet en de verspreiding van fake news.

Vogens Cohen zijn er in dit tijdsbestek te veel mensen die zaken niet meer durven benoemen: ,,De stilte van de angst er niet meer bij te horen als je iets zegt over de racistische grap in een vrienden appgroep. De stilte van de cabaretier die, bang voor bedreiging, een grap niet maakt.''

Voorzitter van de stichting Kristallnachtherdenking in Breda Jan Hopman waarschuwt in zijn speech vooral voor mensen die wegkijken voor de problemen op straat.

,,Vervolging van minderheden is van alle tijden. De uitroeiing van de Joden kon ook gebeuren doordat andere burgers wegkeken en het lieten gebeuren.''

Hopman roept dan ook op om vooral de toenadering te zoeken met andere bevolkingsgroepen. Niet veel later loopt de kerk uit om via een route langs moskeeën, synagogen en nog veel meer sprekers precies dat te doen. Of het de oorlog buiten de deur houdt zal de komende 70 jaar moeten blijken, maar zonder een eerste stap nooit meer een tweede.